Dagboek van een noob: past deze boekenreeks bij je kind?

Sfeerbeeld · Foto: Connor Gan / Unsplash

Dagboek van een noob kan een passende boekenreeks zijn voor een kind dat van Minecraftachtige avonturen houdt en graag een herkenbare gamewereld in een verhaal terugziet. Kijk bij het kiezen niet alleen naar de leeftijd op een webwinkelpagina. Belangrijker is of je kind de tekst prettig kan volgen, de humor begrijpt en nieuwsgierig wordt naar de hoofdpersoon.

De reeks is verbonden aan auteur Cube Kid. Zijn auteurspagina bij Lannoo Uitgevers Groep beschrijft hoe zijn belangstelling voor Minecraft uitmondde in fanfiction. Het gaat om avonturenverhalen, niet om een officiële handleiding waarmee je alle functies van het spel leert. Deze gids helpt bij kiezen en samen lezen; hij is geen persoonlijke recensie van ieder deel.

Controleer eerst welke uitgave je voor je hebt

Bij boeken rond games lijken titels en omslagen soms sterk op elkaar. Let daarom op de volledige titel, auteur, taal, uitgever en het ISBN. Onder de naam Dagboek van een noob kom je naast leesboeken ook andere uitgaven tegen. Een puzzelboek heeft een ander gebruik dan een doorlopend verhaal. Voor een cadeau is het daarom verstandig om een foto van het gewenste boek te vragen.

Een voorbeeld is het Escape boek met ISBN 9789000370351, waarin de lezer puzzels en raadsels oplost binnen de wereld van Minus. Dat is een andere leeservaring dan een gewoon vervolgdeel. Koop het niet uitsluitend omdat de serievermelding overeenkomt. Kijk of je kind juist wil lezen, puzzelen of beide wil combineren.

Bij tweedehands exemplaren is die controle extra belangrijk. Vraag naar de titelpagina of het ISBN op de achterzijde. In een gebruikt puzzelboek kunnen antwoorden al zijn ingevuld; bij een leesboek kunnen pagina’s ontbreken. Een nette omslag garandeert niet dat het boek volledig bruikbaar is. Vraag dus om een paar foto’s van de binnenkant en spreek duidelijk af welke uitvoering wordt aangeboden.

Maak interesse in games een ingang, geen beloning

Je hoeft een gameboek niet te verkopen als het enige middel om een kind eindelijk aan het lezen te krijgen. Begin met nieuwsgierigheid: wat spreekt je kind aan in de gamewereld? Bouwen, ontdekken, samenwerken of een avontuur overwinnen? Laat het op basis daarvan naar de achterflap en een paar pagina’s kijken. Een herkenbaar onderwerp kan een uitnodiging zijn, zonder dat je een leesprestatie afdwingt.

Vermijd afspraken waarbij ieder gelezen hoofdstuk automatisch extra schermtijd oplevert. Dan kan lezen vooral een toegangsbewijs worden voor iets anders. Geef het boek liever een eigen moment, bijvoorbeeld samen op de bank of tijdens een rustige middag. Laat je kind daarna vertellen wat het grappig of vreemd vond. Niet ieder gesprek hoeft te eindigen met een controle of alles onthouden is.

Er zijn meer manieren om aan te sluiten op een bestaande interesse. Een kind dat graag verzamelt, kan plezier hebben in de teksten op Pokémonkaarten; een kind met veel natuurvragen misschien in een dierenencyclopedie. Het ene type lezen hoeft het andere niet te vervangen. Je zoekt een ingang die past bij dit kind op dit moment.

Zo beoordeel je of de tekst passend is

Laat je kind een willekeurige gewone bladzijde bekijken, niet alleen een pagina met veel afbeeldingen. Vraag of het zin heeft om een stukje te lezen. Let op het gemak waarmee de zinnen worden gevolgd en of de betekenis duidelijk blijft. Een paar onbekende woorden zijn niet meteen een probleem; voortdurend vastlopen kan erop wijzen dat samen lezen voorlopig prettiger is.

Vraag daarna iets open, bijvoorbeeld wat de hoofdpersoon volgens je kind wil bereiken. Dat vertelt meer dan een rij feitjes afvragen. Kan je kind de lijn volgen maar struikelt het over losse woorden, dan kun je die samen uitleggen. Is zowel de tekst als het verhaal te lastig, kies dan een eenvoudiger ingang zonder het als mislukking te presenteren.

Een leeftijdscategorie is een brede indicatie en geen toets die je kind moet halen. Bij twijfel kan een bibliotheekmedewerker helpen zoeken naar een vergelijkbaar boek. De Bibliotheek ordent jeugdboeken onder meer op onderwerp en leeftijd. Neem een titel mee die je kind al prettig leest; dat maakt het gesprek concreet.

Samen lezen zonder iedere zin over te nemen

Spreek af hoe jullie verdelen: om de beurt een stukje, jij de langere alinea en je kind een korte passage, of eerst jij en daarna samen terugkijken. Kies een aanpak waarbij het verhaal kan doorlopen. Als je voortdurend onderbreekt om uitspraak, tempo of houding te verbeteren, raakt het avontuur gemakkelijk uit beeld.

Maak voor onbekende gamewoorden een klein lijstje met eigen uitleg. Laat je kind ook jou iets leren. Het kan bijvoorbeeld vertellen wat een term in het spel betekent, terwijl jullie samen nagaan hoe die in het verhaal wordt gebruikt. Dat maakt het gesprek gelijkwaardiger. Je hoeft als ouder niet alle spelkennis te hebben om een betrokken lezer te zijn.

Stop op een moment waarop jullie nog weten wat er gebeurt. Een boekenlegger met één korte vraag helpt de volgende keer terugkomen: wat gaat er nu mis, of wat zou jij doen? Maak er geen werkblad van. Een losse notitie is genoeg. Wil je kind na een hoofdstuk zelf verder, geef die ruimte; samen lezen hoeft geen vast ritueel voor ieder deel te blijven.

Volgorde, vervolgboeken en beschikbaarheid

Bij een doorlopende reeks is beginnen bij het eerste verhaal meestal de meest overzichtelijke keuze. Controleer de deelnummering in het boek of bij de uitgever, omdat winkels verschillende omslagen en herdrukken door elkaar kunnen tonen. Bestel niet meteen een complete stapel voordat duidelijk is of de stijl bevalt. Eén geleend of gekocht deel geeft genoeg informatie voor een volgende keuze.

Is een bepaalde editie niet leverbaar, kijk dan bij de bibliotheek of tweedehands boekwinkels. Vergelijk op ISBN en niet alleen op de titel in de advertentie. Een hoge tweedehands vraagprijs is geen reden om haast te maken. Je kind kan ondertussen een ander passend boek lezen. Voor een boek als cadeau voor een ouder kind werkt een samen gekozen exemplaar vaak beter dan een duur verrassingspakket.

Laat ruimte om te stoppen met een reeks. Soms spreekt de wereld aan, maar de vertelvorm niet. Vraag wat het kind wél leuk vond en gebruik dat voor een volgende keuze: humor, korte hoofdstukken, tekeningen of juist spanning. Zo levert ook een boek dat niet wordt uitgelezen nuttige informatie op over smaak.

Een leesplek en een kleine activiteit eromheen

Een vaste plek voor het boek voorkomt dat het tussen speelgoed verdwijnt. Zorg voor goed licht en leg een boekenlegger klaar. Het hoeft geen perfect ingerichte leeshoek te zijn; een stoel waar je kind graag zit is voldoende. Wil je de kamer aanpassen, gebruik dan de praktische uitgangspunten uit een kinderkamer inrichten: bereikbaar, overzichtelijk en passend bij dagelijks gebruik.

Na het lezen kan je kind een eigen dagboekblad maken van een zelfbedachte avonturier. Wie is de hoofdpersoon, wat wil die en wat gaat er vandaag mis? Laat tekst en tekeningen door elkaar lopen. Dat is een eigen creatieve activiteit, geen opdracht om het oorspronkelijke verhaal te kopiëren. Een kort stukje is genoeg als het idee duidelijk wordt.

Bespreek tenslotte het verschil tussen een verhaal en spelinformatie. Een schrijver mag voor zijn verhaal keuzes maken; niet ieder detail is automatisch een instructie voor de game die je kind speelt. Juist dat gesprek kan leuk zijn: wat is herkenbaar, wat zou je zelf anders bedenken? In onze rubriek kinderboeken vind je meer manieren om een boek te kiezen dat uitnodigt om verder te lezen.

Sophie van Dijk

De moederstem van Kidzblogger. Praktische ideeën voor opgroeien, spelen en samen op pad.

Maak kennis met Sophie