Samen een plantenterrarium maken

Sfeerbeeld · Foto: Jeff Sheldon / Unsplash

Een plantenterrarium is een klein landschap in glas waarin je goed kunt zien hoe planten groeien. Met kinderen is vooral het maken én volgen leuk: wortels krijgen een plek, er verschijnt een nieuw blad en op het glas kunnen druppeltjes ontstaan. Begin bescheiden met een ruime opening en twee of drie kleine planten. Een ingewikkelde fles vol miniaturen is niet nodig om iets interessants te maken.

Maak vooraf één belangrijke keuze: wordt het een open bak of een terrarium met een deksel? Die keuze bepaalt welke planten passen en hoe je later verzorgt. Een cactus en een vochtminnende tropische plant samen zetten omdat ze er mooi uitzien, geeft tegenstrijdige verzorgingswensen. Kies eerst de omstandigheden, daarna de bewoners.

Een open of gesloten terrarium kiezen

De Royal Horticultural Society maakt onderscheid tussen open en gesloten terrariums. Een afgesloten omgeving houdt vocht beter vast en past bij daarvoor geschikte tropische planten. Een open bak kan geschikter zijn voor planten die drogere omstandigheden nodig hebben. De opening van de pot is dus meer dan een vormgevingskeuze.

Voor een eerste project met kinderen is een brede glazen pot prettig omdat je overal bij kunt. Kies stevig glas zonder beschadigingen en een stabiele bodem. Controleer of je hand of een lange lepel door de opening past. In een smalle fles werken is mogelijk, maar maakt het planten en later snoeien onnodig lastig voor beginners.

Bepaal ook meteen waar het terrarium komt te staan. Kies een stabiele plaats met passend daglicht, buiten bereik van kleine kinderen die de pot kunnen omtrekken. Glas is geen speelgoed. Een volwassene verplaatst het terrarium en controleert de rand voordat het project begint.

Maak een korte boodschappenlijst

Je hebt een schone pot, geschikte potgrond, kleine planten en gereedschap zoals een lepel nodig. Een trechter van stevig papier kan helpen om grond langs de opening te krijgen. Leg de tafel af met iets dat vies mag worden en zet een klein bakje klaar voor losse grond. Geef ieder kind een taak, zodat niet drie handen tegelijk boven hetzelfde glas hangen.

Voor een vochtig terrarium kun je bijvoorbeeld de geschiktheid van Fittonia bekijken. De RHS noemt Fittonia geschikt voor terrariums vanwege de voorkeur voor een vochtige omgeving. Controleer bij aankoop de verzorging en uiteindelijke groei van de specifieke plant. Een klein verkooppotje zegt weinig over hoe groot een plant later wordt.

Vraag naar planten die samen dezelfde omstandigheden verdragen. Gebruik niet zomaar stekjes waarvan de naam onbekend is. Bij jonge kinderen controleer je daarnaast de plantnamen op geschiktheid voor de thuissituatie. Het Antigifcentrum biedt informatie over weinig of niet giftige planten; ook zulke planten en potgrond zijn geen eetbaar materiaal.

Decoratie is optioneel. Een enkel passend steentje kan voldoende zijn. Vermijd losse kleine onderdelen wanneer kinderen die nog in hun mond stoppen erbij kunnen. Haal geen onbekende planten of mos uit de natuur om de pot goedkoper te vullen. Koop geschikt materiaal of laat het weg; het project blijft ook zonder een volledig groen tapijt interessant.

Bouw de pot stap voor stap op

Reinig de pot en laat hem drogen. Zet de plantjes eerst buiten de pot naast elkaar om de verdeling te bekijken. Kies een duidelijk vooraanzicht en plaats hogere planten achter de lagere. Houd ruimte tussen de planten en het glas. Die ruimte maakt later onderhoud makkelijker en voorkomt dat het terrarium bij de start al overvol is.

Kew Gardens beschrijft een opbouw met een laag klein grind en daarop grond. Bedenk daarbij dat een gesloten glazen bodem geen afvoergat heeft: water blijft ergens in de pot aanwezig. Een laag steentjes maakt te veel water geven dus niet onschadelijk. Het belangrijkste blijft dat je de hoeveelheid vocht beheerst.

Voeg voldoende geschikte grond toe om de wortelkluiten te plaatsen. Maak met de lepel kleine plantgaten. Haal de planten voorzichtig uit hun potjes en behandel de wortels rustig. Zet ze op ongeveer dezelfde diepte als daarvoor, vul de ruimtes en druk de grond licht aan. Je hoeft de bodem niet stevig samen te persen.

Laat kinderen om de beurt één handeling doen: een lepel grond toevoegen, aanwijzen waar een plant komt of met een kwastje grond van de glaswand vegen. Een volwassene helpt bij kwetsbare plantjes en bij werken langs de rand. Zo blijven kinderen betrokken zonder dat het eindresultaat afhangt van hun fijne motoriek.

Voeg voorzichtig water toe en kies de definitieve plek

Controleer eerst hoe vochtig de grond en de kluiten al zijn. Begin met weinig water en verdeel het gericht over de grond. Een plantenspuit kan daarbij handig zijn, maar telt ook als water geven. Tien minuten enthousiast sproeien is niet automatisch voorzichtig omdat iedere afzonderlijke druppel klein is.

Zet een vochtig terrarium op een plek met geschikt indirect licht, niet zomaar in de volle zon achter glas. Houd het weg van een radiator. Plak aan de buitenkant een kaartje met de plantnamen en de datum waarop jullie begonnen. Een tweede foto van de eerste dag is handig om later te vergelijken.

Bij een terrarium met deksel kijk je hoe het vocht zich gedraagt. Een beetje condens kan erbij horen. Blijft het glas voortdurend zwaar beslagen of staat er duidelijk water onderin, onderzoek dan of het te nat is en laat het zo nodig tijdelijk luchten. Controleer de planten en grond mee; alleen een foto van de glaswand vertelt niet genoeg.

Maak van onderhoud een rustig kijkmoment

Een terrarium is geen project dat vanzelf voor altijd goed blijft. Planten kunnen groter worden dan verwacht, bladeren kunnen afsterven en de vochtbalans kan veranderen. Spreek één vast moment per week af om te kijken. Bij een duidelijk probleem wacht je natuurlijk niet tot die dag.

Laat je kind bij ieder kijkmoment dezelfde drie vragen beantwoorden: zie je nieuwe groei, liggen er afgestorven bladeren en wat doet het vocht? Verwijder dood plantmateriaal voorzichtig met geschikt gereedschap. Zoek bij onbekende verschijnselen eerst informatie voor de betreffende plant, voordat je extra water of voeding toevoegt.

Een schriftje hoeft geen schoolopdracht te worden. Teken één blad of schrijf een korte zin als “het kleine plantje raakt nu bijna het glas”. Oudere kinderen kunnen de foto’s naast elkaar leggen. Dat observeren sluit aan bij kamerplanten verzorgen met kinderen, waarbij eerst kijken belangrijker is dan iedere keer iets doen.

Geef het project ruimte om te veranderen

Groeit een plant te hard, dan kun je hem volgens passende verzorgingsinstructies snoeien of uit het terrarium halen. Niet iedere combinatie blijft jarenlang werken. Zie zo’n aanpassing als onderhoud, niet als een mislukte knutselmiddag. Bewaar bij het plannen daarom toegang tot alle planten en zet decoratie niet vast boven wortelkluiten.

Wil je het terrarium onderdeel maken van een junglekamer, kies dan eerst de goede standplaats en pas daarna de styling aan. Een glazen pot hoort niet op een wiebelig kinderplankje omdat dat er op de foto leuk uitziet. Voor een jong kind kan een gezamenlijke plek in de woonkamer praktischer zijn.

Combineer het project eventueel met een zelfgemaakt etiket of een getekende plantenkaart uit onze ideeën voor knutselen met kinderen. Meer praktische woonprojecten staan bij wonen met kinderen. Het mooiste resultaat is niet de volste pot, maar een klein landschap dat jullie kunnen blijven bekijken en verzorgen.

Sophie van Dijk

De moederstem van Kidzblogger. Praktische ideeën voor opgroeien, spelen en samen op pad.

Maak kennis met Sophie